linh tây tower

Cảm nhận về việc sinh hoạt chuyên môn ở tổ Ngữ Văn trường THPT Quảng Xương 1

 

ThS. Nguyễn Thị Hương

Tổ Ngữ văn trường THPT Quảng Xương 1

Sau tám năm gắn bó với công tác giảng dạy ở miền núi, năm học 2011 - 2012, tôi được chuyển về trường THPT Quảng Xương 1. Cầm tờ quyết định trong tay, tôi nửa mừng nửa lo, nửa buồn nửa vui. Vui vì được về xuôi, được công tác ở mái trường có thành tích giáo dục nhất nhì trong Tỉnh, lại là trường chuẩn Quốc gia.Buồn vì phải xa tất cả: bạn bè, đồng nghiệp, mái trường suốt nhiều năm gắn bó; buồn vì một nửa của tôi vẫn ở lại đấy tiếp tục công tác, mỏi mòn chờ ngày đoàn tụ... Đặc biệt một một nỗi lo luôn thường trực trong tôi. Với muôn vàn câu hỏi ám ảnh tôi hàng ngày. Liệu tôi có thích ứng được với môi trường mới? Liệu tôi có chỗ đứng trong lòng học sinh, đồng nghiệp như trước? Liệu tôi có thể phát triển được không? Tôi có mãi giữ được ngọn lửa yêu nghề nữa không? Tuy nhiên sau một thời gian công tác, được sự gúp đỡ nhiệt tình, sự chỉ bảo tận tâm của BGH, của các tổ chức trong nhà trường cũng như tất cả các bạn bè đồng nghiệp... tôi đã dần vượt qua tất cả để có thể theo kịp đồng nghiệp đáp ứng yêu cầu công tác nơi đây. Và điều may mắn nhất là tôi được sinh hoạt chuyên môn trong tổ Ngữ Văn - một tổ bộ môn có cách thức sinh hoạt mới mẻ, tiến bộ và hết sức khoa học. Dưới sự dẫn dắt của tổ trưởng Lê Thanh, tổ đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ của các đồng nghiệp nói chung và bản thân tôi nói riêng trong những ngày đầu công tác cũng như mãi mãi về sau.

  Cơ quan mới của tôi quả là môi trường khác hẳn nơi cơ quan cũ. Nếu nơi công tác cũ là một ngôi trường ở huyện Thường Xuân - một trong 61 huyện nghèo nhất nước Việt Nam. Học sinh đa số là con em các dân tộc thiểu số, điểm đầu vào của các em chỉ cần được 0,75 điểm là đỗ. Học sinh ở đây không có ý chí học tập cao, thường xuyên nghỉ học, bỏ học. Có năm toàn trường có hơn 200 học sinh bỏ học. Chính vì vậy trong công tác giảng dạy và công tác chủ nhiệm hầu hết các giáo viên phải vừa dạy, vừa dỗ các em là chủ yếu. Cũng vì thế yêu cầu công tác cũng rất khác, phải mềm dẻo linh hoạt tùy theo đối tượng học sinh chứ không áp dụng các tiêu chí thi đua một các triệt để như ở các trường thành phố hoặc dưới xuôi.Vì vậy dạy học sinh ở các trường MN vừa khó mà cũng vừa dễ. Khó có thể áp dụng triệt để những sáng tạo, đổi mới phương pháp vì đa số học sinh đều rất thụ động, sức ì trong học tập quá lớn. Đặc biệt là trong dạy học bộ môn Văn, giáo viên có trăn trở đổi mới phương pháp trên cơ sở xem học sinh là bạn đọc sáng tạo, có đào sâu bao nhiêu thì học sinh hầu như cũng rất ít hoạt động và hầu hết các giáo viên dạy theo phương pháp truyền thống tức là rơi vào tình trạng độc diễn. Để HS tham gia tích cực trong giờ học chúng tôi buộc phải dạy cho các em những kiến thức cơ bản nhất, sơ đẳng nhất, hỏi những câu hỏi dễ để các em có thể trả lời được. Đó cũng là việc làm đỡ được gánh nặng cho giáo viên là không phải gia công, đào sâu bới kĩ, không phải tìm hiểu, đọc tư liệu nhiều làm gì, bởi đọc nhiều chỉ làm rối trí học sinh mà thôi. Dạy nhàn nhưng cũng đáng buồn, bởi chuyên môn không được gọt giũa, không được mài sắc thì cùn mòn và khó có thể đáp ứng tốt nhất yêu cầu về chuyên môn của những trường có chất lượng đào tạo cao hơn. Và đó cũng là vấn đề tôi đang gặp phải. Bởi nơi công tác mới của tôi - trường THPT Quảng Xương1 là một ngôi trường có bề dày truyền thống với những thành tích đáng tự hào, là cánh chim đầu đàn trong số hơn 100 trường THPT trong tỉnh, là điểm sáng giáo dục Xứ Thanh.

 Từ năm 2001 đến nay qua 10 năm phấn đấu không mệt mỏi, cán bộ giáo viên và các em học sinh trường THPT Quảng Xương1 không ngừng nâng cao chất lượng dạy và học. Nhà trường liên tục giành thắng lợi mới: đội tuyển học sinh giỏi được xếp thứ Nhì toàn đoàn sau trường THPT chuyên Lam Sơn, trong đó có nhiều giải Nhất và 5 giải Quốc gia. Thi đại học đạt từ 50 -55%, được xếp thứ 5 toàn tỉnh và trong tốp 200 trường có tỉ lệ học sinh đỗ đại học cao toàn quốc. Công đoàn nhà trường hai lần được nhận cờ thi đua của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam. Đoàn thanh niên, hội chữ thập đỏ, hội khuyến học cũng đạt được nhiều phần thưởng cao quý. Đặc biệt chi bộ nhà trường 15 năm liền là đơn vị trong sạch vững mạnh, 100% đảng viên hoàn thành tốt nhiệm vụ, trong đó có 30% hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Nhà trường liên tục là trường tiên tiến xuất sắc của tỉnh được công nhận là trường chuẩn Quốc gia và được tặng Huân chương Lao động hạng Nhì

 Đặc biệt chỉ tính riêng năm học 2010 -2011 nhà trường đã đạt được những thành tích đáng tự hào. Kết quả thi tốt nghiệp lớp 12 liên tiếp đạt 100%; kết quả thi học sinh giỏi xếp thứ 2 toàn tỉnh chỉ sau Lam Sơn với 110 giải trong đó có 6 giải Nhất, 27 giải Nhì. Đặc biệt là kết quả thi đại học năm học 2010 -2011 trường được xếp thứ 6 toàn tỉnh, thứ 129 trong cả nước. Riêng ở tỷ lệ học sinh đạt 27 điểm trở lên, trường được xếp thứ 6 toàn tỉnh và xếp thứ 87 trong cả nước. Toàn trường có 324/519 em đậu nguyện vọng 1 (chiếm tỷ lệ 58%) trong đó môn Toán có 2 em đạt điểm 10; 21 em đạt từ 9,0 điểm trở lên; các môn Lý, Hóa, Sinh có em đạt 9,5 điểm và nhiều em đạt điểm 9,0. Các môn xã hội Văn, Sử, Địa cũng có nhiều học sinh đạt từ 8,0 đến 8,5 điểm.

  Để có được kết quả đáng tự hào đó, bên cạnh việc tuyển học sinh (điểm đầu vào là 23,75) nhà trường đẩy mạnh phong trào nền nếp và phong trào học tập bằng nhiều quy định chặt chẽ nghiêm ngặt đối với cả giáo viên và học sinh.Với việc yêu cầu cao về chuyên môn nghiệp vụ đối với giáo viên, với cơ chế làm việc rất khác đối với các trường THPT trong Tỉnh nói chung và các trường miền núi nói riêng, vì vậy hầu như tất cả các giáo viên được chuyển về đây từ xưa đến nay, lúc đầu đều cảm thấy khó có thể bắt nhịp được với tiến độ công việc của nhà trường. Nếu không có sự cố gắng vượt bậc, không cần mẫn siêng năng, không bỏ thời gian công sức, không có phương pháp làm việc khoa học và đặc biệt không nhận được sự giúp đỡ quan tâm thường xuyên của lãnh đạo, của tổ chuyên môn, của bạn bè đồng nghiệp thì chắc chắn khó có thể hoàn thành nhiệm vụ được giao.

  Trong buổi đầu công tác còn nhiều bỡ ngỡ, khi được phân công sinh hoạt ở tổ Ngữ Văn, được sự giúp đỡ tận tình của các đồng nghiệp, đặc biệt là của tổ trưởng Lê Thanh với cách thức sinh hoạt chuyên môn khoa học, sáng tạo đã khiến tôi đi từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác, tạo điều kiện thuận lợi cho công việc của tôi tiến triển tốt đẹp

  Tổ Ngữ Văn ở trường Quảng Xương 1 là một tổ có đặc thù riêng khi tất cả các giáo viên đều là nữ, đa số là giáo viên trẻ, nhiệt tình, năng động. Dù bận bịu trong nhiều công tác khác như công tác Đoàn thanh niên, Công đoàn, bận con nhỏ... nhưng hầu hết các thành viên trong tổ đều hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình. Mặc dù trong thời hội nhập, vị thế môn Ngữ Văn nói riêng cũng như các môn KHXH& NV nói chung đều không còn được như trước, song hầu hết các giáo viên vẫn nhiệt tình học hỏi, cần mẫn sáng tạo đổi mới giảng dạy học sinh với niềm say mê và lòng yêu nghề hiếm có. Mặc dù trong hơn 1600 học sinh của nhà trường chỉ có khoảng hơn 100 em có hướng thi vào các trường đại học khối KHXH& NV, đa số lại là các học sinh có mặt bằng kiến thức về môn Văn thấp, song kết quả thi học sinh giỏi và thi đại học vẫn luôn giữ vững, thậm chí cao hơn nhiều bộ môn khác. Trong gần 5 năm trở lại đây tổ đã bồi dưỡng được 56 giải học sinh giỏi cấp tỉnh, trong đó có 2 giải Nhất, 13 giải Nhì, 24 giải Ba và 17 giải Khuyến Khích.Chất lượng đội tuyển môn Văn nhiều năm được xếp thứ hạng cao trong toàn Tỉnh. Đặc biệt là trong công tác ôn luyện cho học sinh thi đại học kết quả cũng thật đáng kinh ngạc, với rất nhiều em đỗ đại học và đỗ cao, trong năm vừa qua có tới hơn hơn 96% học sinh đạt điểm trung bình trở lên, đã tạo cơ hội đưa nhà trường xếp thứ 129 trên toàn quốc.

  Để có được thành tích đáng tự hào đó điều đầu tiên phải kể sự phấn đấu của học sinh dưới sự dẫn dắt của giáo viên - những người có năng lực chuyên môn vững vàng, có sự nỗ lực phấn đấu vươn lên trong công tác của các thành viên trong tổ. Đặc biệt là tinh thần cầu thị, siêng năng học hỏi bạn bè đồng nghiệp, nâng cao khả năng tự học, tự bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ ở tất cả giáo viên. 

  Ngoài ra phải kể đến sự lãnh đạo đúng đắn của tổ trưởng, sự sát sao kịp thời của lãnh đạo nhà trường. Đầu tiên phải kể đến sự nhiệt tâm của đồng chí Đỗ Thị Nguyệt - Phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn của nhà trường, nguyên là tổ trưởng tổ Văn từ 1993 - 2006. Đồng chí là người theo dõi và chỉ đạo chuyên môn thông qua việc thường xuyên dự gờ đột xuất các thành viên trong tổ. Đồng chí có những góp ý, phê bình thẳng thắn song cũng hết sức nhẹ nhàng khéo léo, động viên tinh thần làm việc của mỗi thành viên là động lực khiến các giáo viên vươn lên khắc phục những hạn chế và phát huy những điểm mạnh trong mỗi giờ lên lớp. Bản thân tôi cũng như các đồng nghiệp khác luôn nhận được sự quan tâm giúp đỡ, sự hỏi han ân cần của đồng chí . Đặc biệt, đồng chí thường xuyên hỏi và lắng nghe những ý kiến đóng góp của cấp dưới để hoàn thiện mình, để đưa ra những biện pháp lãnh đạo phù hợp với một mục đíc duy nhất là làm thế nào để nâng cao chất lượng dạy và học của nhà trường. Tôi thực sự ấn tượng với vị lãnh đạo này. Đó là giây phút tôi bắt gặp sự suy tư trước những tập bài khảo sát của học sinh sau khi các tổ đã chấm và gửi kết quả lên, nỗi băn khoăn lo lắng khi kết quả không được như mong đợi, lo lắng vì sợ không thể duy trì thành tích đáng tự hào của nhà trường. Đó là lần đầu tiên trong một giờ sinh hoạt ở tổ, tôi bắt gặp sự say mê, lòng yêu nghề khi đồng chí say sưa đưa ra cách tối ưu nhất để dạy tác phẩm Tuyên ngôn độc lập của Hồ Chí Minh. Tôi càng cảm phục sự nhiệt huyết, kiến thức uyên bác của vị lãnh đạo ở cái tuổi 50 mà vẫn giữ được ngọn lửa đam mê với nghề, tận tụy với công việc. Tôi cũng vỡ ra nhiều điều trong đó có việc ngộ ra chân lí của sự thành công thông qua tấm gương sống động của vị lãnh đạo đi lên từ một giáo viên giỏi, được học sinh nhiều thế hệ hết lời ngợi ca. 

 Hiện nay tổ Ngữ Văn dưới sự dẫn dắt của tổ trưởng Lê Thanh - một giáo viên trẻ song lại có bề dày kinh nghiệm trong việc ôn luyện học sinh giỏi và đại học cao đẳng, trên cương vị lãnh đạo trực tiếp các thành viên trong tổ, đồng chí chính là đầu tầu kéo tất cả các toa đầu tiến về phía trước.Có thể nói trong công tác chuyên môn, vai trò của tổ trưởng quan trọng vô cùng. Là một giáo viên giỏi chuyên môn, đồng chí có khả năng đánh giá đúng năng lực của từng thành viên trong tổ, kịp thời uốn nắn những nhược điểm và khích lệ động viên các tổ viên phát huy ưu điểm của mình. Quan trọng hơn đồng chí luôn hướng đến những giờ văn theo đúng nghĩa tức là phải đảm bảo tính khoa học và tính nghệ thuật, tạo nên sự hấp dẫn tránh sự nhàm chán ở học sinh. Là tổ trưởng, ngoài việc trau dồi tri thức, kĩ năng, nghiệp vụ đồng chí luôn trăn trở, tìm tòi đổi mới và luôn gương mẫu đi đầu trong công tác dự giờ, thao giảng. Điều đáng khâm phục của đồng chí chính là tinh thần ý thức làm việc khoa học, nhiệt tình, say mê trong chuyên môn. Các bài dạy nào mới, khó đồng chí luôn tiên phong trong thiết kế và giảng dạy cho các giáo viên dự và tự nguyện đem giờ dạy của mình ra cho đồng nghiệp mổ xẻ, phân tích tìm ra ưu - khuyết để rút kinh nghệm, làm tiền đề cho sự thành công trong các giờ học sau đó.Đồng chí luôn tâm niệm “đã là giờ dạy có nhiều người dự thì phải công phu tìm tòi, sáng tạo để đạt đến mẫu mực cho người khác học tập làm theo”. Chính vì thế đa số các giờ dạy của đồng chí đều được đồng nghiệp đánh giá cao là cái đích để mọi người phấn đấu hướng đến.

  Không chỉ là người có công khai phá các bài giảng khó, mới đồng chí Lê Thanh còn là người sáng tạo trong cách chỉ đạo tổ dạy phối hợp ôn luyện đội tuyển học sinh giỏi. Có thể nói, phương thức ôn luyện đội tuyển HSG của nhiều trường trong Tỉnh thường theo một cách thức chung là lựa chọn giáo viên giỏi CM phụ trách đứng lớp và tổ trưởng - BGH giao phó cho một mình GV đó tự có kế hoạch ôn luyện và chỉ mình GV ấy phải chịu trách nhiệm với kết quả giảng dạy của mình. ở trường Quảng Xương 1 trong nhiều năm liền nhà trường chỉ đạo việc hỗ trợ của các GV khác trong tổ để giúp đỡ GV đứng chính. Đó là biện pháp đúng đắn đã tạo nên những thành công vang dội cho nhà trường ở tất cả các bộ môn trong đó có môn Văn. Tuy nhiên đồng chí Lê Thanh lại rất sáng tạo và linh hoạt trong công tác chỉ đạo tổ dạy hỗ trợ đội tuyển học sinh giỏi để áp dụng cho từng thời điểm, từng điều kiện hoàn cảnh lịch sử cụ thể. Đối với những năm mà GV dạy chính có nhiều kinh nghiệm ôn luyện thì việc hỗ trợ chỉ đơn giản là các GV khác dạy thêm cho HS từ 3 - 5 buổi và hầu như không phải chịu trách nhiệm với kết quả của học sinh. Tuy nhiên khi việc dẫn dắt đội tuyển gặp khó khăn, cụ thể là năm học 2010 - 2011, người dạy chính lại là một GV trẻ mới dạy đội tuyển lần đầu, mặc dù đã rất nhiệt tình trăn trở nhưng kinh nghiệm chưa có nhiều. Đồng chí Lê Thanh đã đổi mới, đề ra những biện pháp hết sức tích cực như: Chia đều kiến thức cho mỗi GV tham gia dạy hỗ trợ, ai dạy phần nào phải chịu trách nhiệm về chất lượng kiến thức phần đó; Ngay trước Tết phải dạy xong chương trình ôn luyện đội tuyển lần 1; Tăng cường ra đề và đáp án cho HS tự học bằng cách mỗi người một tuần ra một bộ đề có đáp án dựa trên phần kiến thức mình dạy, thực hiện khoảng hai tháng ở đầu học kì 1, sau đó đổi chéo cho nhau người này ra phần kiến thức của người kia mục đích là kiểm tra, đánh giá và bổ sung độ vững chắc an toàn kiến thức của nhau thông qua việc sửa chữa bài làm cho HS; Thời gian hai tháng còn lại trước khi thi, dạy kiến thức lần 2 dưới hình thức dạng đề và dạy theo chủ đề, xâu chuỗi nhiều tác phẩm cùng chủ đề với nhau vừa để ôn luyện kiến thức vừa rèn luyện tư duy so sánh và cách giải quyết các dạng đề nói chung, dạng đề tổng hợp nói riêng cho HS; Tiến hành thăm dò ý kiến HS để biết phần kiến thức hoặc dạng đề mà HS thấy chưa yên tâm nhất thì chỉ đạo dạy tăng cường ôn lại phần đó cho HS. Đây chính là hướng đi đúng đắn và kết quả thật nằm ngoài mong đợi: Có 10 HS tham gia thi thì cả 10 em đạt giải trong đó có 3 giải Nhì, 5 giải Ba, 2 giải Khuyến khích (các năm trước có 7/9, 8/10 giải). Chính sự huy động sức mạnh tập thể phấn đấu vì mục tiêu chung của nhà trường và lượng đề đáp án được tập hợp làm cẩm nang kiến thức cho các năm tiếp theo đã khiến bản thân tôi trút được một mối lo lớn là sau này mình có tham gia dạy đội tuyển chính thức (vì tôi cũng được giao một lớp khối xã hội) thì vẫn có thể giũ vững thành tích của nhà trường khi có sự giúp đỡ hỗ trợ hiệu quả của tổ chuyên môn. 

 Ngoài ra đồng chí Lê Thanh còn là người luôn đi đầu trong công tác đổi mới phương thức sinh hoạt chuyên môn ở tổ. Phát huy tối đa, hoạt động có ý nghĩa này, để những giờ sinh hoạt mang lại lợi ích thiết thực cho tất cả giáo viên. Đồng chí luôn luôn đề cao công tác chuyên môn, tinh giản tối đa công việc hành chính. Để những giờ sinh hoạt chuyên môn phải có nhiều thời gian để rút kinh nghiệm các giờ dạy của giáo viên và vạch ra thiết kế cho những bài dạy mà các thành viên còn băn khoăn, thắc mắc. Đồng chí luôn là người đi trước đón đầu những bài dạy khó và mới để các GV về trăn trở soạn bài và khi họp tổ đưa ra thảo luận để tìm ra phương án tối ưu nhất.Trên cơ sở lấy ý kiến đóng góp của mọi người, đồng chí cũng mạnh dạn đưa ra và tổng hợp cuối cùng. Vì thế các giáo viên khi dạy sẽ không vấp phải khó khăn trong khâu thiết kế bài học và việc lệch chuẩn là hầu như không xảy ra. Điều đó cũng tạo tiền đề cho việc đánh giá rút kinh nghiệm. Tức là không nặng về tranh cãi các đơn vị kiến thức, không có sự đôi co giữa các cách hiểu khác nhau vốn là việc xảy ra hàng ngày ở nhiều nơi.

  Cho nên tổ đã khắc phục được đặc thù của bộ môn văn nhất là trong việc giảng dạy và cảm thụ các tác phẩm văn chương (tồn tại nhiều cách hiểu, với nhiều khoảng trống, nhiều điểm trắng, nhiều hàm nghĩa... nếu cứ tranh cãi thì chẳng bao giờ dứt được). Đây chính là đổi mới tích cực đã giúp đỡ tôi tránh được căng thẳng và lo lắng trong buổi đầu về trường. Và việc rút kinh nghiệm chủ yếu đi sâu vào các mặt như phương pháp tổ chức, cách truyền thụ, phong cách, trình bày, sử dụng phương tiện... Chính vì thế những vấn đề khó khăn của các thành viên đã được tháo gỡ và hầu như giáo viên đều có cơ hội nâng cao tay nghề, tích lũy được nhiều kinh nghiệm sau mỗi giờ sinh hoạt chuyên môn. Đây cũng chính là lối làm việc tôi hằng khao khát. Bởi bất cứ ai khi dạy văn cũng ý thức được đặc thù của bộ môn (là phức tạp, hiểu được đã khó, dạy cho người khác hiểu, dạy cho hay cho hấp dẫn lại càng khó hơn), việc đánh giá không khách quan, không khéo cũng dẫn đến nhiều hệ lụy, gây áp lực tâm lí cho người dạy. ở nhiều nơi tâm lí ngại thao giảng rất phổ biến bởi người ta sợ giờ dạy của mình bị đem ra chẻ như chẻ tóc, bị xét nét một cách phi khoa học, mang nặng tính chủ quan. ở trường Quảng Xương 1 nói chung và tổ Ngữ Văn nói riêng, các giáo viên luôn sẵn sàng cho người khác dự giờ của mình. Trừ việc dự giờ đột xuất của BGH, còn lại các đồng nghiệp muốn đi dự chỉ cần báo trước khoảng một ngày là có thể dự bất cứ ai. Nhiều giáo viên cảm thấy thích hoặc có đổi mới trong cách dạy một bài nào đó còn sốt sắng mời đồng nghiệp, thậm chí cả Ban giám hiệu đi dự với tinh thần sẵn sàng sẻ chia và mong mỏi nhận được sự góp ý chân thành.

  Với cách thức làm việc khoa học, sáng tạo và đầy tinh thần cầu thị, luôn học hỏi cũng như cách ứng xử nhân văn cao đẹp giữa các thành viên trong tổ, khiến tôi mất dần cảm giác e ngại lo lắng ban đầu để rồi hăm hở nhập cuộc, hăm hở thao giảng dự giờ, tự nguyện để bạn bè, đồng nghiệp chỉ cho những chỗ cần rút kinh nghiệm để có thể theo kịp đồng nghiệp và đáp ứng được nguyện vọng của học sinh. Cho đến thời điểm này tôi vẫn rất hào hứng mong mỏi đến giờ sinh hoạt chuyên môn đặc biệt nếu tuần đó có người dự giờ của mình (dù cho mỗi tuần đều đặn một buổi nhưng tôi không hề thấy ngại), bởi ở đó tôi mới có thể trưởng thành trong công tác, là nơi nâng đỡ về tinh thần cho tôi trong những ngày đầu về công tác tại trường và mãi mãi về sau. Nếu nói thêm trong lúc này tôi sẽ nói hai tiếng “Cảm ơn”..

                                                                                  Tháng 10 năm 2011

 

 
File đính kèm: